\u00c7ocuk eme!inin kullan\u0131m\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken ciddi bir toplumsal sorun olarak kars\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n erken yasta \u00e7al\u0131smaya baslamas\u0131; fiziksel, ruhsal ve akademik gelisimlerini olumsuz y\u00f6nde etkilerken, emek piyasas\u0131n\u0131n esneklesmesi ve kurals\u0131zlasmas\u0131 bu sorunu derinlestirmektedir. \u00c7ocuk is\u00e7ili!i yoksulluk, g\u00fcvencesizlik ve d\u00fcs\u00fck yasam standartlar\u0131n\u0131n bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7ocuk is\u00e7ili!inin engellenmesine y\u00f6nelik gerek uluslararas\u0131 gerekse ulusal \u00f6l\u00e7ekte \u00e7ok say\u0131da d\u00fczenleme s\u00f6z konusudur.<\/li>\n\n\n\n
\u00c7ocuk is\u00e7ili!i, karmas\u0131k ve \u00e7ok boyutlu bir olgu olup, \u201c\u00e7ocukluk\u201d ve \u201c\u00e7al\u0131sma\u201d kavramlar\u0131n\u0131n tan\u0131mlar\u0131na ba!l\u0131 olarak de!isir. Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131sma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO), \u00e7ocuk is\u00e7ili!ini, \u00e7ocuklar\u0131n ekonomik faaliyetlerde yer almas\u0131 olarak tan\u0131mlar ve bu faaliyetler, piyasaya y\u00f6nelik \u00fcretim (\u00fccretli veya \u00fccretsiz is) ve ev i\u00e7i isler (genellikle ekonomik faaliyet olarak say\u0131lmaz) olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. \u00c7ocuk is\u00e7ili- !i; \u00e7ocuklar\u0131n sa!l\u0131!\u0131, gelisimi ve e!itimini olumsuz etkileyen faaliyetler olarak tan\u0131mlan\u0131rken, e!itim ve gelisim i\u00e7in zararl\u0131 olmayan isler \u00e7ocuk i\u015fi olarak kabul edilir. \u00c7ocuk is\u00e7ili!i ise zarar veren isler (fiziksel ve zihinsel gelisime zarar veren isler) ve zarar vermeyen i\u015fler (\u00e7ocu\u011fun gelisimini engellemeyen isler) aras\u0131nda ayr\u0131m yap\u0131larak tan\u0131mlanabilir. \u00c7ocuk \u0130s\u00e7ili\u011fi (Child Labour), \u00e7ocuklar\u0131n sa!- l\u0131!\u0131na, gelisimine ve e!itimine zarar veren, s\u00f6m\u00fcr\u00fc i\u00e7eren faaliyetleri ifade ederken, \u00c7ocuk \u0130\u015fi (Child Work), gelisime zarar vermeyen ve e!itimle uyumlu aktiviteler olarak kabul edilir (Bhukuth: 2008).<\/li>\n\n\n\n
ILO ve \u00c7ocuk I\u015f\u00e7ili\u011fi Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131sma \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (ILO) \u00e7ocuk is\u00e7ili!i ile ilgili yaklas\u0131m\u0131; \u00e7esitli s\u00f6zlesmeler, tavsiye kararlar\u0131 ve di!er belgeler arac\u0131l\u0131! \u0131yla belirlenmistir. Bu belgeler, \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin \u00f6nlenmesi ve ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uluslararas\u0131 standartlar olusturmaktad\u0131r. Bu kapsamdaki s\u00f6zlesmeler ve tavsiye kararlar\u0131 sunlard\u0131r (ILO 2022): Asgari Ya\u015f S\u00f6zle\u015fmesi (1973, No. 138): Bu s\u00f6zlesme, genel asgari istihdam veya ise kabul yas\u0131n\u0131, zorunlu e!itim yas\u0131ndan ve her durumda 15 yas\u0131ndan az olmayacak sekilde belirler. Hafif isler i\u00e7in asgari yas 13\u2019t\u00fcr. Tehlikeli isler i\u00e7in ise bu yas 18 olarak belirlenmistir, ancak baz\u0131 kosullar alt\u0131nda 16\u2019ya indirilebilir. Ekonomisi ve e!itim olanaklar\u0131 yeterince gelismemis yerlerde genel asgari yas baslang\u0131\u00e7ta 14 (hafif isler i\u00e7in 12) olarak belirlenebilir. S\u00f6zlesme, \u00fcye devletlerin okullarda yap\u0131lan isleri veya en az 14 yas\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n isletmelerde \u00e7\u0131rak olarak yapt\u0131!\u0131 isleri kapsam d\u0131s\u0131 tutmas\u0131na izin verir. Ancak bu muafiyetler, isin bir e!itim program\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 ve yetkili makamlar taraf\u0131ndan belirlenen kosullara uygun olmas\u0131 sart\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. En K\u00f6t\u00fc Bi\u00e7imlerdeki \u00c7ocuk I\u015f\u00e7ili\u011finin Yasaklanmas\u0131 ve Ortadan Kald\u0131r\u0131lmas\u0131na Ili\u015fkin Acil Eylem S\u00f6zle\u015fmesi (1999, No. 182): Bu s\u00f6zlesme, \u201c\u00e7ocuk\u201d terimini 18 yas\u0131n alt\u0131ndaki herkes olarak tan\u0131mlar ve en k\u00f6t\u00fc bi\u00e7imlerdeki \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. En k\u00f6t\u00fc bi\u00e7imlerdeki \u00e7ocuk is\u00e7ili!i; k\u00f6lelik, \u00e7ocuklar\u0131n fahiselikte, pornografik yay\u0131nlarda veya yasa d\u0131s\u0131 faaliyetlerde kullan\u0131lmas\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n sa!l\u0131k, g\u00fcvenlik veya ahlak\u0131na zarar veren islerdir. S\u00f6zlesme, devletlerin bu t\u00fcr islerden \u00e7ocuklar\u0131 uzaklast\u0131rmas\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n rehabilitasyonlar\u0131n\u0131 sa!lamas\u0131 ve onlara \u00fccretsiz temel e!itim ve mesleki e!itim sunmas\u0131 gerekti!ini belirtir. En K\u00f6t\u00fc Bi\u00e7imlerdeki \u00c7ocuk \u0130s\u00e7ili!i Tavsiye Karar\u0131 (1999, No. 190), 182 say\u0131l\u0131 s\u00f6zlesmeyi destekler. \u00c7\u0131rakl\u0131k Tavsiye Karar\u0131 (1939, No. 60), \u00e7\u0131rakl\u0131!\u0131, bir isverenin bir genci e!itmek \u00fczere s\u00f6zlesmeyle istihdam etti!i bir sistem olarak tan\u0131mlar. Mesleki E\u011fitim Tavsiye Karar\u0131 (1962, No. 117), \u00e7\u0131rakl\u0131!\u0131n sistematik ve uzun s\u00fcreli bir e!itim olmas\u0131 gerekti!ini vurgular. Insan Kaynaklar\u0131n\u0131n Geli\u015ftirilmesi S\u00f6zle\u015fmesi (2004, No. 195) ile \u00e7\u0131rakl\u0131k daha da desteklenmistir. I\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fini Geli\u015ftirme \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi (2006, No. 187), is sa!l\u0131!\u0131 ve g\u00fcvenli!inin korunmas\u0131n\u0131 hedefler ve \u00e7\u0131raklar dahil t\u00fcm \u00e7al\u0131sanlar\u0131 kapsar. Sendika \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Sendikala\u015fma Hakk\u0131n\u0131n Korunmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (1948, No. 87), is\u00e7ilerin sendika kurma ve sendikalara \u00fcye olma hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Bu haklar, \u00e7\u0131raklar dahil t\u00fcm \u00e7al\u0131sanlar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \u00d6rg\u00fctlenme ve Toplu Pazarl\u0131k Hakk\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (1949, No. 98), is\u00e7ilerin \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc!\u00fcn\u00fc korur ve toplu pazarl\u0131k hakk\u0131n\u0131 destekler. Bu haklar \u00e7\u0131raklar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Zorla \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma S\u00f6zle\u015fmesi (1930, No. 29), zorla \u00e7al\u0131st\u0131rmay\u0131 yasaklar ve \u201cherhangi bir kisinin ceza tehdidi alt\u0131nda ve bu kisinin tam iste!i olmadan mecbur edildi!i t\u00fcm is veya hizmetler\u201d olarak tan\u0131mlar. Zorla \u00e7al\u0131st\u0131rma g\u00f6stergeleri aras\u0131nda as\u0131r\u0131 \u00e7al\u0131sma saatleri, \u00fccretlerin \u00f6denmemesi, hareket k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ve istismar yer al\u0131r. Zorla \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n Kald\u0131r\u0131lmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (1957, No. 105), siyasi zorlama, ekonomik gelisme veya \u00e7al\u0131sma disiplini gibi \u00e7esitli ama\u00e7larla zorla \u00e7al\u0131st\u0131rmay\u0131 yasaklar. Zorla \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma Protokol\u00fc (2014), zorla \u00e7al\u0131st\u0131rman\u0131n \u00f6nlenmesi, ma!durlar\u0131n korunmas\u0131 ve insan ticaretine kars\u0131 m\u00fccadeleyi hedefler. \u00c7\u0131rakl\u0131k Konusunda G\u00fcncel E\u011filimler ILO, insana yak\u0131\u015f\u0131r i\u015f ile uyumlu \u00e7\u0131rakl\u0131k uygulamalar\u0131n\u0131 tesvik etmektedir. ILO, \u00e7\u0131rakl\u0131kta e\u011fitimin niteli\u011fi \u00fczerine durmakta ve \u00e7\u0131raklar\u0131n korunmas\u0131 gerekti!ini vurgulamaktad\u0131r. \u00c7\u0131rakl\u0131k sisteminin \u00e7ocuklar\u0131n haklar\u0131n\u0131n aleyhine olacak sekilde istismar edil- memesi gerekti!ini vurgular. Bu kararlar, ILO\u2019nun \u00e7ocuk is\u00e7ili!ine kars\u0131 k\u00fcresel \u00e7abalar\u0131n\u0131n temelini olusturur. ILO\u2019nun hedefi, 2025 y\u0131l\u0131na kadar her t\u00fcrl\u00fc \u00e7ocuk i\u015f\u00e7ili\u011fine son vermektir. T\u00fcrkiye\u2019de 2017-2023 d\u00f6nemini kapsayan \u00c7ocuk \u0130s\u00e7ili!i ile M\u00fccadele Ulusal Program\u0131 ile uzun s\u00fcreli e!itim maliyetlerini kars\u0131layamayacak yoksul ailelerin \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in \u00e7\u0131rakl\u0131k e!itiminin en do!ru se\u00e7enek oldu!u y\u00f6n\u00fcnde bir de!erlendirme yap\u0131lmakta ve bu ulusal bir politika olarak hayata ge\u00e7irilmektedir. Ancak \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck isletmeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ocuk is\u00e7ili!i \u00f6nemli bir f\u0131rsat olarak g\u00f6r\u00fclmektedir (Akp\u0131nar 2018). Bu kapsamda, \u00e7ocuk is\u00e7ili!i ile m\u00fccadele eden UNICEF ve esnaf\u0131 temsil eden TESK aras\u0131nda ilgin\u00e7 bir isbirli!i ortam\u0131 olusmustur. Bu iki yap\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki isletmeleri (KOB\u0130) hedef alarak, teknik ve mesleki e!itimin \u00f6nemini vurgulayan bir program gelistirmistir. Bu program, \u00e7ocuklara g\u00fcvenli ve destekleyici \u00f6!- renme ortamlar\u0131 sunarak \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, KOB\u0130\u2019lerin is\u00e7i sa!l\u0131!\u0131 ve is g\u00fcvenli!i \u00f6nlemlerine uymalar\u0131n\u0131 sa!layarak \u00e7ocuklar\u0131n daha g\u00fcvenli bir \u00f6!renme ortam\u0131nda gelismelerine yard\u0131mc\u0131 olmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Bu kapsamda \u00e7\u0131raklar, is\u00e7i de!il \u00f6!renci olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r (UNICEF 12.06.2018). Bu anlamda mesleki e!itim, \u00e7ocuk eme!i s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn azalt\u0131lmas\u0131nda rol oynayacak bir unsur olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. ILO\u2019nun ve ilgili kurumlar\u0131n temel hedeflerine ra!men, mesleki e!itim ve \u00f6zellikle \u00e7\u0131rakl\u0131kla is\u00e7ilik pratiklerinin i\u00e7i i\u00e7e ge\u00e7mesi, bir sorun alan\u0131 yaratmaktad\u0131r. Nitekim T\u00fcrkiye\u2019de mesleki e!itimle birlikte \u00e7ocuk is\u00e7ili!inde, \u00e7ocuklar\u0131n maruz kald\u0131!\u0131 is kazas\u0131 ve \u00f6l\u00fcml\u00fc is kazalar\u0131nda ciddi bir art\u0131s g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu \u00e7al\u0131smada \u00f6ncelikli olarak mesleki e!itimde g\u00fcncel duruma bak\u0131lacak, sonras\u0131nda \u00e7ocuk isg\u00fcc\u00fcndeki gelismeler ve \u00e7ocuklardaki is kazalar\u0131na odaklan\u0131lacakt\u0131r. Mesleki E\u011fitimde G\u00fcncel Durum 2017 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de mesleki e!itim alan\u0131nda yap\u0131lan d\u00fczenlemelerle \u00e7\u0131rakl\u0131k e!itimi zorunlu e!itim kapsam\u0131na al\u0131nm\u0131s, 3308 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a \u201cstaj\u201d ve \u201ctamamlay\u0131c\u0131 e!itim\u201d ibareleri eklenmis ve bu s\u00fcre\u00e7le yasal zemine oturtulmustur. \u00c7\u0131raklar ve meslek lisesi \u00f6!rencilerine isletmelerde \u00e7al\u0131sma s\u00fcreleri boyunca \u00fccret \u00f6denmesi sa!lanm\u0131s, isletmelere mesleki e!itim \u00f6!rencilerine beceri e!itimi verme zorunlulu!u ve e!itim birimi kurma sart\u0131 getirilmistir. T\u00fcm bu de!isiklikler, T\u00fcrkiye\u2019nin mesleki e!itim sistemini iyilestirerek isg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na daha iyi cevap vermeyi hedeflemektedir (Elia\u00e7\u0131k vd.2017). Grafik 1- Y\u0131llara G\u00f6re \u00c7\u0131rak, Stajyer ve Kursiyer Say\u0131lar\u0131 ve Toplamdaki Pay\u0131 Kaynak: SGK (2024) y\u0131ll\u0131k istatistiklerinden taraf\u0131m\u0131zca haz\u0131rlanm\u0131st\u0131r. \u00c7\u0131rakl\u0131k sisteminin zorunlu e!itim kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131 ile Sosyal G\u00fcvenlik Kurumu istatistiklerinde \u00e7\u0131rak kategorisinden stajyer ve kursiyer kategorisine \u00f6nemli bir ge\u00e7is olmustur. Grafik, 2016- 2022 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00e7\u0131raklar, stajyerler ve kursiyerlerin say\u0131lar\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n toplam i\u00e7indeki paylar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. 2016 y\u0131l\u0131ndan bu yana toplam say\u0131da genel bir art\u0131s e!ilimi g\u00f6zlemlenirken, 2019 y\u0131l\u0131nda pandeminin etkisiyle bir d\u00fcs\u00fcs yasanm\u0131s, ard\u0131ndan ciddi bir y\u00fckselis kaydedilmistir. 2022\u2019de \u00e7\u0131rak say\u0131s\u0131nda da belirgin bir art\u0131s dikkat \u00e7ekmektedir. \u00d6zellikle 2022\u2019de toplam kat\u0131l\u0131mc\u0131 say\u0131s\u0131 ve stajyer-kursiyerlerin toplam i\u00e7indeki pay\u0131 (%8 civar\u0131) en y\u00fcksek seviyeye ulasm\u0131s, toplamda say\u0131 2 milyonun \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131st\u0131r. Bu durum, bu t\u00fcr programlara ilginin artt\u0131!\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Grafik 2- 15-17 Ya\u015f Grubundaki \u00c7ocuk \u0130stihdam Oran\u0131 (%) Kaynak: T\u00dc\u0130K (19.04.2024) Kurumsal olmayan \u00e7ocuk n\u00fcfusun isg\u00fcc\u00fc durumu 15-17 yas o!lan \u00e7ocuklar\u0131n istihdam oran\u0131 2004 y\u0131l\u0131nda %20 iken, 2023\u2019te %28,8\u2019e \u00e7\u0131karak en y\u00fcksek seviyesine ulasm\u0131st\u0131r. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n istihdam oran\u0131 ise her y\u0131l daha d\u00fcs\u00fck bir d\u00fczeyde seyretmis ve 2023 y\u0131l\u0131nda %9,9 olarak kaydedilmistir. Pandemi d\u00f6neminde (2020 y\u0131l\u0131) her iki grupta da d\u00fcs\u00fcs yasanm\u0131s, ancak sonraki y\u0131llarda toparlanma g\u00f6zlemlenmistir. Genel olarak, erkek \u00e7ocuklar\u0131n istihdam oran\u0131n\u0131n kad\u0131nlara k\u0131yasla \u00fc\u00e7 kat daha y\u00fcksek oldu!u ve bu yas grubunda \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin \u00f6nemli bir cinsiyet fark\u0131 i\u00e7erdi!i anlas\u0131lmaktad\u0131r. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n a!\u0131rl\u0131kla ev i\u00e7i bak\u0131m hizmetlerine y\u00f6neldi!i, bu anlamda ekonomik faaliyetlerde yer almad\u0131!\u0131 bilinmektedir. \u00c7ocuk I\u015fg\u00fcc\u00fc Grafik 3\u2019te \u00e7ocuk isg\u00fcc\u00fcne dair y\u0131llara g\u00f6re de!isimler g\u00f6sterilmektedir. 2014 ve 2015 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00e7ocuk istihdam\u0131 700 bin civarlar\u0131ndayken, 2016\u2019dan itibaren genel bir azalma g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu d\u00fcs\u00fcs 2020 y\u0131l\u0131na kadar devam etmistir. 2020\u2019de istihdam edilenlerin say\u0131s\u0131 en d\u00fcs\u00fck seviyeye inerek 501 bine d\u00fcserken, 2021 y\u0131l\u0131ndan itibaren art\u0131s e!ilimi baslam\u0131st\u0131r. 2023 y\u0131l\u0131nda istihdam edilenlerin say\u0131s\u0131 759 bine kadar y\u00fckselmistir. \u0130ssizlerin ve istihdam edilen \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 toplamda 853 bine ulasm\u0131st\u0131r. Grafik 3- \u00c7ocuk \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc Verileri (Bin ki\u015fi) Kaynak: T\u00dc\u0130K (19.04.2024) Kurumsal olmayan \u00e7ocuk n\u00fcfusun isg\u00fcc\u00fc durumu 2020\u2019deki azalma, pandemi ve ekonomik kriz gibi fakt\u00f6rlerle a\u00e7\u0131klanabilir. Y\u0131ll\u0131k bazda isg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131mda zaman zaman \u00f6nemli dalgalanmalar olsa da 2020 sonras\u0131ndaki y\u00fckselis dikkat \u00e7ekicidir. T\u00dc\u0130K (2023) Hanehalk\u0131 \u0130sg\u00fcc\u00fc Arast\u0131rmas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, 2023 y\u0131l\u0131na ait verilerde, 15-17 yas grubundaki \u00e7ocuklar\u0131n isg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m oran\u0131 %22,1 olarak belirtilmis. O!lan \u00e7ocuklar aras\u0131nda bu oran %32,2\u2019dir. K\u0131z \u00e7ocuklar aras\u0131nda ise %11,5\u2019tir. Bu veriler, o!lan \u00e7ocuklar\u0131n isg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n k\u0131z \u00e7ocuklara g\u00f6re \u00e7ok daha y\u00fcksek oldu!unu g\u00f6stermektedir. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n genellikle ev i\u00e7i isleri ve bak\u0131m sorumluluklar\u0131n\u0131 daha fazla \u00fcstlenmesinin bu sonuca neden oldu!u d\u00fcs\u00fcn\u00fclebilir. Sekt\u00f6rel Farkl\u0131l\u0131klar 2019 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7eklestirilen daha kapsaml\u0131 arast\u0131rma ise ilgili y\u0131lda \u00e7al\u0131san \u00e7ocuklar\u0131n %45,5\u2019inin hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde yer ald\u0131!\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Bu da \u00f6zellikle \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin hizmet alanlar\u0131nda yayg\u0131n oldu!unu ortaya koymaktad\u0131r. Hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131san \u00e7ocuklar genellikle d\u00fcs\u00fck \u00fccretli, g\u00fcvencesiz islerde yer almaktad\u0131r. Bu da onlar\u0131 sosyal a\u00e7\u0131dan daha savunmas\u0131z k\u0131labilmektedir. Di!er yandan, 5-14 yas grubundaki \u00e7ocuklar\u0131n %64,1\u2019i tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131smaktad\u0131r. Bu, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck yas \u00e7ocuk is\u00e7ili!i a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar b\u00fcy\u00fck bir paya sahip oldu!unu ve \u00f6zellikle k\u0131rsal b\u00f6lgelerde \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7al\u0131st\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yayg\u0131n bir sorun olmaya devam etti!ini ortaya koymaktad\u0131r. Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc, a!\u0131r \u00e7al\u0131sma kosullar\u0131 ve d\u00fcs\u00fck \u00fccretler gibi sorunlarla birlikte \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin daha fazla g\u00f6zlemlendi!i bir alan olarak dikkat \u00e7ekmektedir. Ayn\u0131 d\u00f6nem i\u00e7in \u00e7ocuklar\u0131n yas gruplar\u0131na, e!itime devam durumlar\u0131na ve \u00e7al\u0131sma durumlar\u0131na g\u00f6re da!\u0131l\u0131mlar\u0131 dikkat \u00e7ekicidir. Arast\u0131rman\u0131n yap\u0131ld\u0131!\u0131 y\u0131l olan 2019\u2019da 16 milyon 457 bin \u00e7ocuk bulunmakta, bunlardan 720 bininin ekonomik faaliyetlerde \u00e7al\u0131st\u0131!\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlar\u0131n 146 bini 5-14 yas aras\u0131 \u00e7ocuklard\u0131r. 15-17 yas grubunda ise 574 bin \u00e7ocuk ekonomik faaliyetlerdedir. 2014- 2023 verileri ile bu veri aras\u0131nda 2019 y\u0131l\u0131 i\u00e7in bir uyumsuzluk g\u00f6r\u00fclebilir. Ancak bu veriler 2019 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim-Aral\u0131k ay\u0131na dair sonu\u00e7lar\u0131 verirken di!eri y\u0131ll\u0131k veriler \u00fczerinden ortaya konulmaktad\u0131r. Tablo 1- Ya\u015f Grubu, E\u011fitime Devam ve \u00c7al\u0131\u015fma Durumuna G\u00f6re \u00c7ocuklar Kaynak: T\u00dc\u0130K (31.03.2020) \u00c7ocuk \u0130sg\u00fcc\u00fc Anketi Sonu\u00e7lar\u0131, 2019 Ekonomik faaliyette \u00e7al\u0131san \u00e7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ayn\u0131 zamanda e!itimine devam etmektedir. Evde \u00c7al\u0131\u015fan \u00c7ocuklar Veriler, 2019 y\u0131l\u0131 IV. \u00e7eyre!inde ekonomik faaliyetlerde \u00e7al\u0131san \u00e7ocuklar\u0131n %35,9\u2019unun, ailelerinin ekonomik faaliyetlerine yard\u0131mc\u0131 olmak amac\u0131yla \u00e7al\u0131st\u0131!\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu durum, \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle d\u00fcs\u00fck gelirli hanelerde, ailelerin ge\u00e7imlerini sa!lama \u00e7abas\u0131yla do!rudan iliskili oldu!unu ortaya koymaktad\u0131r. Tablo 2- Yapt\u0131klar\u0131 Ev \u0130\u015fi T\u00fcr\u00fcne ve Yap\u0131lma S\u0131kl\u0131\u011f\u0131na G\u00f6re \u00c7ocuklar Kaynak: T\u00dc\u0130K (31.03.2020) \u00c7ocuk \u0130sg\u00fcc\u00fc Anketi Sonu\u00e7lar\u0131, 2019 Bu d\u00f6nemde \u00e7ocuklar\u0131n, kendi hanelerinde yapt\u0131klar\u0131 ev isleri t\u00fcrlerine ve bu islerin yap\u0131lma s\u0131kl\u0131!\u0131na g\u00f6re da!\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 bakt\u0131- !\u0131m\u0131zda, toplamda 16 milyon 457 bin \u00e7ocu!un \u00f6nemli k\u0131sm\u0131n\u0131n ev islerine yard\u0131mc\u0131 oldu!u g\u00f6r\u00fclmektedir. Ev isleri kategorisinde \u00e7ocuklar en fazla; al\u0131sveris, \u00e7amas\u0131r y\u0131kama, yemek pisirme gibi genel ev islerine katk\u0131 sa!lamaktad\u0131r. Bu isleri genellikle yapan \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 1 milyon 777 bindir. Bunlar aras\u0131nda k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 o!lanlar\u0131n 2 kat\u0131na ulasmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, \u201cHanede kendinden k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara bak\u0131m\u201d faaliyetlerine genellikle katk\u0131da bulunan \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 832 bin, yasl\u0131\/engelli\/ hasta bak\u0131m\u0131na genellikle katk\u0131da bulunan \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 155 bindir. Bu kategorilerde de k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 o!lanlar\u0131n yaklas\u0131k 2 kat\u0131 seviyesindedir. Verilerde \u2018genellikle\u2019 kategorisi, isin niteli!ini g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ncelikli olarak ele al\u0131nm\u0131st\u0131r. \u00c7ocuk eme!inin b\u00fcy\u00fck oranda evde kullan\u0131ld\u0131!\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu veriler, \u00e7ocuklar\u0131n evdeki bak\u0131m ve ev islerinde b\u00fcy\u00fck bir sorumluluk tas\u0131d\u0131!\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n bu y\u00fck\u00fcn \u00e7o!unu \u00fcst- lendi!ini g\u00f6stermektedir. Bu durum, ev i\u00e7i \u00e7ocuk eme!ine ve toplumsal cinsiyet esitsizli!ine isaret etmektedir. Ev isi ve bak\u0131m eme!i ile genellikle ilgilenen \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131, ekonomik bir faaliyette \u00e7al\u0131sanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 katlamaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma Ko\u015fullar\u0131 2019 y\u0131l\u0131 IV. \u00e7eyre!ine ait istatistiklere g\u00f6re, ekonomik faaliyetlerde \u00e7al\u0131san \u00e7ocuklar\u0131n kars\u0131last\u0131!\u0131 olumsuz durumlar hi\u00e7 i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de!ildir. (Tablo 3) Toplamda \u00e7al\u0131san \u00e7ocuklar\u0131n %1,3\u2019\u00fc (9 bin \u00e7ocuk) yaralanma veya sakatlanma durumu yasam\u0131st\u0131r. 32 bini b\u00f6yle bir olaya tan\u0131kl\u0131k etmistir. \u00c7al\u0131san \u00e7ocuklar\u0131n %0,6\u2019s\u0131 (4 bin \u00e7ocuk), \u00e7al\u0131sma kosullar\u0131ndan kaynaklanan herhangi bir rahats\u0131zl\u0131k yasam\u0131st\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n %0,1\u2019i (1 bin \u00e7ocuk) fiziksel ya da s\u00f6zl\u00fc siddet ya da k\u00f6t\u00fc muameleye maruz kalm\u0131st\u0131r. \u00c7ocuk is\u00e7ilerin kars\u0131last\u0131!\u0131 basl\u0131ca sorunlar sunlard\u0131r:<\/li>\n\n\n\n
Fiziksel Riskler:<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
\n
A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak\/so\u011fuk\/nemli ortamlar (%12,9): \u00c7ocuk is\u00e7ilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, sa!l\u0131klar\u0131n\u0131 ciddi sekilde tehdit eden iklim kosullar\u0131nda \u00e7al\u0131smaktad\u0131r. Bu durum, \u00f6zellikle a\u00e7\u0131k alanda ya da yetersiz iklimlendirme kosullar\u0131na sahip kapal\u0131 alanlarda \u00e7al\u0131san \u00e7ocuklar i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/li>\n\n\n\n
Kimyasal maddeler, toz, duman (%10,8): Sanayi sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131san \u00e7ocuklar\u0131n s\u0131kl\u0131kla kars\u0131last\u0131!\u0131 bir di!er sorun da zararl\u0131 gazlar ve kimyasal maddelere maruz kalmakt\u0131r. Bu durum, hem k\u0131sa vadede hem de uzun vadede sa!l\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n\n
Ergonomik Problemler:<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
\n
Zor duru\u015f ve hareketler (%10,2): \u00c7ocuk is\u00e7iler, ergonomik olmayan is pozisyonlar\u0131nda uzun s\u00fcre \u00e7al\u0131smaya zorlanmakta, bu da kas-iskelet sistemi rahats\u0131zl\u0131klar\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
G\u00f6z yorgunlu\u011fu (%4,6): \u00d6zellikle ince is\u00e7ilik gerektiren sek- t\u00f6rlerde, \u00e7ocuklar g\u00f6rsel odaklanma nedeniyle g\u00f6z rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 yasamaktad\u0131r. Tablo 3- \u00c7al\u0131\u015f\u0131lan yerde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan\/kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek olumsuz durumlara g\u00f6re ekonomik faaliyetlerde \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ocuklar, IV. \u00c7eyrek: Ekim-Aral\u0131k, 2019 Kaynak: T\u00dc\u0130K (31.03.2020) \u00c7ocuk \u0130sg\u00fcc\u00fc Anketi Sonu\u00e7lar\u0131, 2019<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n\n
Kaza Riski ve I\u015f G\u00fcvenli\u011fi:<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
\n
Kaza riski (%6,4): \u00c7ocuklar\u0131n \u00e7al\u0131sma alanlar\u0131nda s\u0131k\u00e7a kaza riskiyle kars\u0131 kars\u0131ya kalmas\u0131, is g\u00fcvenli!i \u00f6nlemlerinin yetersiz oldu!unu g\u00f6stermektedir.<\/li>\n\n\n\n
G\u00fcr\u00fclt\u00fc ve \u015fiddetli sars\u0131nt\u0131 (%10): \u00c7ocuk is\u00e7ilerin maruz kald\u0131!\u0131 bu kosullar, uzun vadede isitme sorunlar\u0131na ve stres bozukluklar\u0131na yol a\u00e7abilir. Bu tablo, \u00e7ocuk eme!inin istismar\u0131n\u0131n ulast\u0131!\u0131 boyutlar\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. 2019 y\u0131l\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131klanan bu veriler, bu kapsamda bu yaz\u0131 yaz\u0131l\u0131rken a\u00e7\u0131klanm\u0131s son istatistiklerdir. Dolay\u0131s\u0131yla son d\u00f6nemde \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin yayg\u0131nlasmas\u0131n\u0131n bu verilerde art\u0131sa yol a\u00e7m\u0131s olabilece!ini dikkate almak gerekir. I\u015f Kazalar\u0131 ve I\u015f Cinayetleri Nitekim son d\u00f6nemde \u00e7al\u0131sma hayat\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 ile is kazas\u0131 ve \u00f6l\u00fcml\u00fc is kazas\u0131 say\u0131lar\u0131nda art\u0131slar g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7ocuklar, \u00e7al\u0131sma hayat\u0131nda ciddi risklerle kars\u0131 kars\u0131ya kalmaktad\u0131r. \u00d6zellikle 14-17 yas grubunda \u00f6l\u00fcml\u00fc is kazalar\u0131, sorunun ne kadar derin oldu!unu ortaya koymaktad\u0131r. 14-17 yas grubundaki \u00e7ocuklar\u0131n bu kazalardan etkilenme oran\u0131 dikkat \u00e7ekici d\u00fczeydedir. Bu durum, yaln\u0131zca \u00e7ocuklar\u0131n de!il, ayn\u0131 zamanda yetersiz denetimlerin ve kurals\u0131z isg\u00fcc\u00fc piyasalar\u0131n\u0131n da bir sonucudur. Grafik 4, 14-17 yas grubundaki \u00e7ocuklar\u0131n yasad\u0131!\u0131 is kazalar\u0131n\u0131 y\u0131llara g\u00f6re g\u00f6stermektedir. 2010 y\u0131l\u0131nda is kazas\u0131 say\u0131s\u0131 yaln\u0131zca 234 iken, bu rakam 2014 y\u0131l\u0131na kadar h\u0131zla artarak 3 bin 994\u2019e \u00e7\u0131km\u0131st\u0131r. 2015 y\u0131l\u0131na kadar bu art\u0131s devam etmistir. 2016 y\u0131l\u0131ndan itibaren, kazalar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00e7ok daha y\u00fcksek seviyelere ulasm\u0131s ve 2018\u2019de 7 bin 94 kazaya kadar \u00e7\u0131km\u0131st\u0131r. Ancak 2020 y\u0131l\u0131nda, pandemi ve ekonomik daralmalar gibi etkenlerle kazalar bir d\u00fcs\u00fcs g\u00f6stermis ve say\u0131 2 bin 922\u2019ye gerilemistir. 2021\u2019den itibaren kazalarda yeniden bir art\u0131s g\u00f6zlemlenmis, 2022 ve 2023 y\u0131llar\u0131nda ise is kazalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fck bir s\u0131\u00e7rama yaparak s\u0131ras\u0131yla 11 bin 38 ve 15 bin 120\u2019ye ulasm\u0131st\u0131r. Bu veriler, is kazalar\u0131n\u0131n y\u0131llar i\u00e7inde \u00f6nemli bir art\u0131s g\u00f6sterdi!ini ve \u00f6zellikle son iki y\u0131lda dramatik bir sekilde artt\u0131!\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Bu art\u0131s, \u00e7ocuk is\u00e7ili!iyle ilgili d\u00fczenlemelerin ve denetimlerin yetersizli! inin, \u00e7al\u0131sma kosullar\u0131n\u0131n daha da zorlasmas\u0131n\u0131n ve \u00e7ocuk is\u00e7ili! i ile mesleki e!itimin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesinin sonu\u00e7lar\u0131 olarak ele al\u0131nabilir. Grafik 4- Y\u0131llara G\u00f6re 14-17 Ya\u015f \u0130\u015f Kazas\u0131 Say\u0131lar\u0131 Kaynak: \u00c7esitli y\u0131llara ait SGK \u0130statistikleri \u00fczerinden taraf\u0131m\u0131zca olusturulmustur. Ayr\u0131ca, 14 yas grubundaki \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7al\u0131sma kosullar\u0131ndaki tehlikelerin de giderek daha fazla artt\u0131!\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir (Grafik 5). Sonu\u00e7 olarak bu veriler, \u00e7ocuk is\u00e7ilerinin yasad\u0131!\u0131 is kazalar\u0131n\u0131n y\u0131llar i\u00e7inde artt\u0131!\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle son iki y\u0131lda ciddi bir y\u00fckselme yasand\u0131! \u0131n\u0131, sekt\u00f6rlerdeki is\u00e7i sa!l\u0131!\u0131 ve is g\u00fcvenli!i \u00f6nlemlerinin ve yasalar\u0131n yeterli olmad\u0131!\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Bu s\u00fcrecin sonucu olarak is kazas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131nda da art\u0131s g\u00f6r\u00fclmektedir (Grafik 6). Grafik 5- Y\u0131llara G\u00f6re 14 Ya\u015f\u0131ndaki \u00c7ocuklarda \u0130\u015f Kazas\u0131 Say\u0131lar\u0131 Kaynak: \u00c7esitli y\u0131llara ait SGK \u0130statistikleri \u00fczerinden taraf\u0131m\u0131zca olusturulmustur. Grafik 6- Y\u0131llara G\u00f6re 14 -17 Ya\u015f\u0131ndaki \u00c7ocuklarda \u00d6l\u00fcml\u00fc \u0130\u015f Kazas\u0131 Say\u0131lar\u0131 Kaynak: \u00c7esitli y\u0131llara ait SGK \u0130statistikleri \u00fczerinden taraf\u0131m\u0131zca olusturulmustur. Bu grafik, 2010-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 14-17 yas grubundaki \u00e7ocuklar\u0131n isyerinde maruz kald\u0131!\u0131 \u00f6l\u00fcm say\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. 2010\u2019dan 2013\u2019e kadar, \u00f6zellikle 2010 y\u0131l\u0131nda 17 \u00f6l\u00fcm vakas\u0131 ile y\u00fcksek bir say\u0131 g\u00f6zlemleniyor. Ancak 2012\u2019de 3 \u00f6l\u00fcm vakas\u0131na d\u00fcs\u00fcs yasanm\u0131s. Bu d\u00fcs\u00fcs, \u00e7ocuk is\u00e7ili!i ile ilgili al\u0131nan \u00f6nlemlerin etkili oldu!una isaret edebilir. 2013 ve 2014 y\u0131llar\u0131nda \u00f6l\u00fcm say\u0131lar\u0131 tekrar y\u00fckselmis ve 2013\u2019te 19 \u00f6l\u00fcm vakas\u0131, 2014\u2019te ise 15 \u00f6l\u00fcm vakas\u0131 kaydedilmistir. Sonraki y\u0131llarda, 2015\u2019ten 2019\u2019a kadar \u00f6l\u00fcm say\u0131lar\u0131 12-14 aras\u0131nda seyretmistir. Ancak 2020 y\u0131l\u0131nda Covid-19 pandemisi ve buna ba!l\u0131 olarak isg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131ndaki azalma nedeniyle is kazalar\u0131 ve \u00f6l\u00fcmler azalm\u0131s ve 6 \u00f6l\u00fcm vakas\u0131 kaydedilmistir. 2022 ve 2023 y\u0131llar\u0131nda \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131nda tekrar b\u00fcy\u00fck bir art\u0131s yasanm\u0131s ve 2022\u2019de 12 \u00f6l\u00fcm, 2023\u2019te ise 20 \u00f6l\u00fcm vakas\u0131 rapor edilmistir. Bu art\u0131s, \u00e7ocuk is\u00e7ili!iyle ilgili d\u00fczenlemelerin yetersiz oldu- !unu ve \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin daha fazla risk tas\u0131yan sekt\u00f6rlerde devam etti!ini g\u00f6stermektedir. Genel olarak, y\u0131llar i\u00e7indeki dalgalanmalara ra!men son y\u0131llarda \u00f6nemli bir art\u0131s yasanmas\u0131, yukar\u0131da da ifade edildi!i gibi mesleki e!itim ve \u00e7ocuk is\u00e7ili!i aras\u0131ndaki iliskinin belirsizlesmesinin sonu\u00e7lar\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir. Bu veriler kay\u0131tl\u0131 is cinayetlerinin say\u0131lar\u0131n\u0131 bize vermektedir. Ba!\u0131ms\u0131z bir kurum olan \u0130s\u00e7i Sa!l\u0131!\u0131 ve \u0130s G\u00fcvenli!i Meclisi\u2019nin (\u0130S\u0130G Meclisi) \u201c\u00c7ocuk \u0130s Cinayetleri Raporu\u201d, durumun \u00e7ok daha a!\u0131r bir tablo sundu!unu ortaya koymaktad\u0131r (\u0130S\u0130G Meclisi 11.09.2024). Rapor, 2023 Eyl\u00fcl ile 2024 A!ustos aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ocuk is\u00e7ilerin \u00f6ld\u00fc!\u00fc vakalar\u0131 \u00f6zetlemektedir. Toplamda 66 \u00e7ocuk is\u00e7i hayat\u0131n\u0131 kaybetmis olup, \u00f6l\u00fcmler genellikle tar\u0131m, insaat ve metal sekt\u00f6rlerinde yasanm\u0131st\u0131r. En fazla \u00f6l\u00fcm \u0130stanbul, %anl\u0131urfa ve Adana gibi illerde meydana gelirken, \u00f6l\u00fcmlerin %20\u2019si bo!ulma ve zehirlenme, %18\u2019i y\u00fcksekten d\u00fcsme, %17\u2019si ise ezilme nedeniyle ger\u00e7eklesmistir. 0-14 yas grubu 22 \u00f6l\u00fcmle, 15-17 yas grubu ise 44 \u00f6l\u00fcmle \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, 5 m\u00fclteci \u00e7ocuk is\u00e7i de hayat\u0131n\u0131 kaybetmistir. Bu veriler, \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin \u00f6l\u00fcmc\u00fcl tehlikeleri ve sekt\u00f6rel risklerin boyutlar\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Bu rapor, \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin ciddi bir sorun oldu!unu ve \u00f6zellikle tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcndeki y\u00fcksek riskleri ortaya koymaktad\u0131r. Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde, \u00f6zellikle trafik kazalar\u0131nda mevsimlik tar\u0131m is\u00e7isi \u00e7ocuklar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 kaybetti!i bilinmektedir. \u00c7ocuk is\u00e7ili!i ile m\u00fccadelede mevsimlik tar\u0131m is\u00e7ili!ine y\u00f6nelik programlar son derece \u00f6nemlidir. Ancak insaat ve metal sekt\u00f6r\u00fc gibi alanlardaki \u00f6l\u00fcmler de dikkat \u00e7ekmektedir. Bu alanlarda mesleki e!itim ile ilgili is cinayetleri g\u00fcndeme tas\u0131nm\u0131st\u0131r (\u00c7akl\u0131 2024). MESEM\u2019lerin Rol\u00fc 2017 y\u0131l\u0131 ile birlikte \u00e7\u0131rakl\u0131k e!itimi, \u00f6rg\u00fcn ve zorunlu e!itim kapsam\u0131na al\u0131narak, mesleki e!itim merkezleriyle (MESEM) iliskilendirilmis durumdad\u0131r. Bu e!itim, ekonomik yap\u0131y\u0131 tas\u0131yan isletmelerin \u00e7\u0131rakl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kars\u0131lamay\u0131 ve \u00e7\u0131rak \u00f6!rencilerin mesleklerine y\u00f6nelik bilgi ve becerilerini gelistirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, 1739 say\u0131l\u0131 Milli E!itim Temel Kanunu\u2019na g\u00f6re; genel, mesleki ve teknik e!itim kurumlar\u0131n\u0131 tamamlayan \u00f6!renciler diplomalar\u0131n\u0131 alabilir; ancak mesleki e!itim merkezleri \u00f6!rencilerinin diploma alabilmeleri i\u00e7in ek dersleri tamamlamalar\u0131 istenmektedir. Mesleki e!itim merkezlerinde \u00f6!renciler, 34 alanda ve 184 meslek dal\u0131nda e!itim g\u00f6rmektedir (METEG 2024). Bu meslek dallar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 tehlikeli s\u0131n\u0131fta yer alan meslek dallar\u0131d\u0131r. Yine meslek okullar\u0131, 9, 10 ve 11. s\u0131n\u0131f \u00f6!rencilerine asgari \u00fccretin en az %30\u2019u, 12. s\u0131n\u0131f kalfalara ise asgari \u00fccretin en az %50\u2019si kadar maas \u00f6demekte ve ayr\u0131ca is kazalar\u0131 ile meslek hastal\u0131klar\u0131na kars\u0131 sigorta sa!lamaktad\u0131r. Bu \u00f6demeler isverenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir mali y\u00fck getirmemektedir. Bu anlamda MESEM kapsam\u0131, maliyetsiz bir isg\u00fcc\u00fc olarak isverenlere sa!lanan bir f\u0131rsat durumundad\u0131r. Yoksulluk ve \u00e7ocuk is\u00e7ili!i aras\u0131ndaki iliski d\u00fcs\u00fcn\u00fcld\u00fc!\u00fcnde aileler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da MESEM, hanehalk\u0131na katk\u0131 sa!layan bir unsur olarak son derece caziptir. Bu durumda MESEM\u2019ler hem yoksul ailelerin \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in ailelerinin b\u00fct\u00e7esine katk\u0131 sa!lamakta hem de isverenlere maliyetsiz bir isg\u00fcc\u00fc sa!lamaktad\u0131r. S\u00fcrecin \u00e7ocuklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan maliyeti ise okulda ge\u00e7irmeleri gereken s\u00fcreyi, kimi zaman a!\u0131r iskollar\u0131nda, b\u00fcy\u00fck fabrikalardan k\u00fc\u00e7\u00fck at\u00f6lyelere, farkl\u0131 \u00f6l\u00e7eklerde isyerlerinde, a!\u0131r \u00e7al\u0131sma kosullar\u0131na maruz kalarak ge\u00e7irmeleridir. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck bu isyerlerinin \u00f6nemli k\u0131sm\u0131nda is\u00e7i sa!l\u0131!\u0131 ve is g\u00fcvenli!i \u00f6nlemlerinin al\u0131nmad\u0131!\u0131 da yap\u0131lan denetimlerle ortaya \u00e7\u0131km\u0131st\u0131r. Mesleki e!itim kapsam\u0131ndaki isyerlerine yap\u0131lan denetimde, 94 bin 301 isyerinin 8 bin 406\u2019s\u0131n\u0131n is\u00e7i sa!l\u0131!\u0131 ve is g\u00fcvenli!i sartlar\u0131na uymad\u0131!\u0131 tespit edilmistir. Bunlara uygulanan yapt\u0131r\u0131m, s\u00f6zlesmelerinin feshedilmesi yani bu isyerlerinin mesleki e!itim kapsam\u0131 d\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Baska bir yapt\u0131r\u0131m uygulan\u0131p uygulanmad\u0131! \u0131 belirsizdir (MEB 2024). Sonu\u00e7 olarak kabaca her 10 \u00e7ocuktan birinin tedbirsiz isyerlerinde \u00e7al\u0131st\u0131r\u0131ld\u0131!\u0131 s\u00f6ylenebilir. Sonu\u00e7 \u00c7ocuk is\u00e7ili!i, ekonomik ve toplumsal yap\u0131n\u0131n en derin sorunlar\u0131ndan biridir. Yoksulluk, isg\u00fcc\u00fc piyasalar\u0131n\u0131n kurals\u0131zlasmas\u0131 ve e!itim sistemindeki eksiklikler, bu sorunun temel nedenleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n erken yasta \u00e7al\u0131sma hayat\u0131na girmesi, yaln\u0131zca bireysel bir kay\u0131p de!il, ayn\u0131 zamanda toplumun gelece!ine y\u00f6nelik ciddi bir tehdit olusturmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131sma kosullar\u0131yla ilgili analizler, \u00e7ocuk is\u00e7ili!inin hangi kosullar alt\u0131nda s\u00fcrd\u00fc!\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Bu \u00e7ocuklar fiziksel, zihinsel ve duygusal a\u00e7\u0131dan a!\u0131r y\u00fckler alt\u0131nda \u00e7al\u0131smaktad\u0131r. \u00d6zellikle tehlikeli islerde \u00e7al\u0131st\u0131r\u0131lan \u00e7ocuklar, yasamlar\u0131n\u0131 ve geleceklerini kaybetme riskiyle kars\u0131 kars\u0131yad\u0131r. E!itim hayatlar\u0131ndan kopar\u0131lmalar\u0131, toplumsal esitsizlik d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn devam\u0131na neden olmaktad\u0131r. Yine bu veriler \u00fczerinden mesleki e!itim programlar\u0131n\u0131n ne \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7ocuk is\u00e7ili!ine yol a\u00e7an bir pratik oldu!u dikkate al\u0131nmadan, is\u00e7i sa!l\u0131!\u0131 ve is g\u00fcvenli!i a\u00e7\u0131s\u0131ndan olusturdu!u riskleri irdelemeden MESEM\u2019leri \u00e7ocuk is\u00e7ili!ini \u00f6nleyecek sihirli bir de!nek gibi ele almak son derece risklidir. \u00c7ocuk is\u00e7ili!iyle m\u00fccadele, bireysel \u00e7abalarla de!il, kal\u0131c\u0131 d\u00fczenlemelerle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun i\u00e7in:<\/li>\n\n\n\n
\u00c7ocuk is\u00e7ili!inin temel nedeni olan yoksulluk, sosyal politikalarla etkin bir sekilde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu do!rultuda, d\u00fcs\u00fck gelirli ailelere ekonomik destek sa!lanmal\u0131 ve sosyal yard\u0131mlar art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
\u00c7ocuklar\u0131n e!itime erisimini art\u0131rmak i\u00e7in okul altyap\u0131lar\u0131 ge- listirilmelidir. Meslek liselerinin nitelikli e!itim sunmas\u0131 sa!lanmal\u0131 ve bu liseler, \u00e7ocuklar\u0131n gelecekteki meslek hayat\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131nda bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
Esnek ve kurals\u0131z \u00e7al\u0131sma d\u00fczeniyle m\u00fccadele edilmelidir. \u00c7ocuk is\u00e7ili!ini tesvik eden d\u00fczenlemelere kars\u0131 etkin yapt\u0131r\u0131mlar uygulanmal\u0131, is g\u00fcvenli!i ve sa!l\u0131k denetimleri s\u0131klast\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
MESEM gibi projeler, \u00e7ocuk is\u00e7ili!ini art\u0131rd\u0131!\u0131 i\u00e7in derhal durdurulmal\u0131 ve yerine \u00e7ocuklar\u0131n yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten sistemler getirilmelidir. Meslek lisesi \u00f6!rencilerinin staj programlar\u0131 s\u0131k\u0131 denetimlere tabi tutulmal\u0131 ve isyerleri belirli kriterleri kars\u0131lamad\u0131!\u0131 s\u00fcrece \u00f6!renci alamamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
\u00c7ocuk is\u00e7ili!inin yo!un oldu!u sekt\u00f6rlerde etkili denetim ve yapt\u0131r\u0131mlar uygulanmal\u0131d\u0131r. \u0130sverenler, yasad\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131st\u0131rmalar nedeniyle ciddi cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131lmal\u0131 ve bu cezalar cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmal\u0131d\u0131r. KAYNAK\u00c7A<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n\n
Akp\u0131nar, T. (2018) \u00c7\u0131rakl\u0131k Sistemi Kimin \u0130\u00e7in \u0130deal \u00c7\u00f6z\u00fcm?, \u00c7al\u0131sma Ortam\u0131, Say\u0131: 156, s.3-4.<\/li>\n\n\n\n
Bhukuth, A. (2008) Defining child labour: a controversial debate, Development in Practice, 18:3, 385-394, DOI: 10.1080\/09614520802030466<\/li>\n\n\n\n
\u00c7akl\u0131, O (2024) MESEM\u2019de Biten Hayatlar yaz\u0131 dizisi, Gazete Duvar, https:\/\/ www.gazeteduvar.com.tr\/mesemde-biten-hayatlar-8-zekai-de-omer- de-insaattan-duserek-oldu-haber-1720158<\/li>\n\n\n\n
\u00c7SGB (2017) \u00c7ocuk \u0130s\u00e7ili!i ile M\u00fccadele Ulusal Program\u0131, Ankara, T\u00fcrkiye, 1000 Adet, \u00c7al\u0131sma ve Sosyal G\u00fcvenlik Bakanl\u0131!\u0131 – \u00c7al\u0131sma Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc!\u00fc, Ayr\u0131nt\u0131 Bas\u0131mevi, Ankara, Birinci Bas\u0131m: 2017 https:\/\/ika. org.tr\/assets\/upload\/dosyalar\/ocuk-isciligi-ile-mucadele-ulusal-programi2017- 2023.pdf<\/li>\n\n\n\n
Elia\u00e7\u0131k, E. Ko\u00e7ak, K. ve \u00c7i\u00e7ek, M. (2017). Meslek\u00ee ve Teknik E!itimin Gelistirilmesine \u0130liskin Kanuni D\u00fczenlemeler, M.E.B. Mesleki ve Teknik E!itim Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc!\u00fc. https:\/\/salihli.meb.gov.tr\/meb_iys_dosyalar\/ 2017_01\/27152012_MESLEKY_EYYTYMYN_GELYYTYRYLMESY.pdf Erisim [19.01.2025]<\/li>\n\n\n\n
ILO (2022) T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7\u0131rakl\u0131!\u0131n mevcut durumu: \u0130lgili ILO belgelerine genel bak\u0131s, ILO T\u00fcrkiye Ofisi, 6 Haziran 2022, https:\/\/www.ilo.org\/sites\/ default\/files\/wcmsp5\/groups\/public\/%40europe\/%40ro-geneva\/%40ilo- ankara\/documents\/publication\/wcms_847573.pdf <\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1911","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorised"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1911"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1911\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1912,"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1911\/revisions\/1912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dergi.scalacampus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}